Ауыл шаруашылығы саласы бүгінде Түркістан облысы экономикасының басты әрі негізгі драйверлерінің біріне айналып үлгерді. Атқарылған кешенді реформалар мен мемлекеттік қолдау шараларының нәтижесінде соңғы 8 жыл көлемінде Түркістан облысында ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы көлемі 2,2 есеге бір-ақ артып, рекордтық көрсеткіш — 1,2 трлн теңгеге жетті. Салыстырмалы түрде алып қарасақ, бұл көрсеткіш аймақ дербес облыс болып қайта құрылған 2018 жылы небәрі 551,1 млрд теңгені құраған болатын. Қазіргі уақытта жалпы өндірілген ауыл шаруашылығы өнімінің көлемі мен сапасы бойынша Түркістан облысы бүкіл республика көлемінде көш бастап, өзінің көшбасшылық орнын нық сақтап келеді. Осы жылдар ішінде өңірдің агроөнеркәсіп кешенін жаңғыртуға және оған жаңа технологиялар енгізуге 1 трлн теңгеге жуық тікелей инвестиция тартылды. Оған қоса, биыл ауыл шаруашылығы дақылдарының жалпы егіс алқабы өткен жылмен салыстырғанда 106 мың гектарға бірден ұлғайтылып, 919,4 мың гектарды құрады. Ал 2018 жылы бұл көрсеткіш небәрі 813,5 мың гектар шамасында ғана болған еді.
Мемлекет басшысының құрғақшылықпен күресу және су үнемдеу технологияларын өндіріске кеңінен енгізу жөніндегі маңызды тапсырмасы аясында биыл өңірде ауқымды жұмыстар атқарылуда. Бастапқыда су үнемдеу жүйелерін 27 мың гектар жерге енгізу жоспарланған болатын. Алайда, шаруалардың белсенділігі мен тиімді ұйымдастыру жұмыстарының арқасында бұл көрсеткіш 50 мың гектарға жеткізіліп, жылдық жоспар екі есеге жуық артығымен орындалмақ. Нәтижесінде Түркістан облысында заманауи су үнемдеу технологиялары толық енгізілген жалпы алқаптың көлемі 164 мың гектарға жетіп, егіншілік маусымында 280 млн текше метр бағалы ағын суды үнемдеуге бірегей мүмкіндік туады.
Өңірдегі ақ алтын өндірісін дамыту бағытында да түбегейлі бетбұрыс байқалады. Мақта өнімін тек шикізат ретінде сыртқа экспорттауға тәуелділікті толық азайтып, қосылған құны жоғары дайын дайын өнім шығаруға көшу мақсатында өңірде қуатты мақта-тоқыма кластерін құру жобасы сәтті іске асырылуда. Облыс аумағында жалпы құны 201 млрд теңгені құрайтын 5 ірі инвестициялық жобаны жүзеге асыру көзделіп отыр. Бұл шаралардың нәтижесінде жылына 229,5 мың тонна жоғары сапалы дайын өнім өндіріліп, жергілікті тұрғындар үшін 7 мыңнан астам жаңа тұрақты жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Осы бағыттағы ең іргелі бастама ретінде «Түркістан мақта агроөнеркәсіп кешені» ЖШС-ның ауқымды инвестициялық жобасын атап өтуге болады. Жоба аясында өңірде жалпы саны 11 ірі зауытты іске қосу жоспарланса, соның ішінде бүгінгі күннің өзінде 5 зауыт толықтай пайдалануға берілді. Атап айтқанда, заманауи 2 мақта өңдеу зауыты, тамшылатып суару таспаларын шығаратын зауыт, ПВХ құбырларын өндіретін кәсіпорын және озық үлгідегі жіп иіру фабрикасы іске қосылды. Осы жоба аясында жаңа су үнемдеу технологияларын қолдану арқылы 52 мың гектар алқапқа мақта егіліп, 1 200 адам тұрақты жұмыспен қамтылды. Бұдан бөлек, аталған мақта кластері аясында 2026-2028 жылдар аралығында құны жоғары тағы 4 ірі жоба жүзеге асырылмақ. Нақтырақ айтқанда, өңірде жаңа тоқыма фабрикасы, жіп өндіретін заманауи кәсіпорындар мен шитті мақтаны терең қауқармен қайта өңдейтін зауыт бой көтереді.
Мұнымен қоса, аймақта жүгері кластерін дамыту жұмыстары да сәтті қорытындылануда. Осы бағытта Шардара ауданында жылына 150 мың тонна жүгері шикізатын жоғары технологиямен өңдейтін зауыттың құрылыс жұмыстары толық аяқталды. Бұл бірегей кәсіпорында крахмал, сірне, тағамдық глюкоза, сапалы жүгері майы және мал шаруашылығына қажетті түйіршіктелген құрама жем секілді 20-дан астам өнім түрі шығарылады. Зауыттың дайын өнімдерін ішкі нарыққа тиімді жеткізумен қатар, Азия және Еуропаның дамыған елдеріне экспорттау кеңінен жоспарланып отыр.
Түркістан облысында баламасы жоқ жылыжай шаруашылығы да өте қарқынды дамып келеді. Бүгінгі таңда өңірдегі жылыжайлардың жалпы көлемі 1006,7 гектарға жетіп, Түркістан облысының бұл сала бойынша республикадағы үлесі 72 пайыздық рекордтық көрсеткішке ие болды. Өткен жылдың қорытындысы бойынша жылыжайлардан 113 мың тоннадан астам балғын көкөніс өнімі жиналып, қысқы және көктемгі маусымаралық кезеңде бүкіл ел қажеттілігінің 45 пайызын жалғыз осы облыс қамтамасыз етті. Ал осы жылдың алғашқы 4 айының өзінде-ақ нарыққа 38,2 мың тонна сапалы өнім жолданды. Осы бағытта өнеркәсіптік жылыжайларды одан әрі дамыту мақсатында жалпы құны 534,2 млрд теңгені құрайтын 3 ірі халықаралық жоба жүзеге асырылуда. Бұл жобалар толық қуатына енгенде 1 225 жаңа жұмыс орны ашылып, жылыжай өнімдерінің өндірісі қосымша 102 мың тоннаға артады. Бұл өз кезегінде маусымаралық кезеңде республика халқын отандық көкөніспен 100 пайыз толық қамтамасыз етуге даңғыл жол ашады. Сонымен қатар, соңғы жылдары жергілікті жылыжай шаруашылықтары субтропикалық дақылдарды өсірудің күрделі технологияларын толық меңгеріп, табысы өте жоғары өнім түрлерін өндіруге көше бастады. Соның дәлелі ретінде айтсақ, 2025 жылдың қорытындысы бойынша жергілікті жылыжайлардан 550 тонна экзотикалық банан, 3,2 мың тонна хош иісті лимон және 13 мың тонна тәтті құлпынай өндіріліп, нарыққа шығарылды.
Мал шаруашылығының серпінді дамуы бойынша да облыс республикада басты жетекші орында тұр. Ресми статистикаға сүйенсек, бүкіл Қазақстан бойынша ұсақ малдың 20 пайызы (5224,5 мың бас), ірі қара малдың 13 пайызы (1249,6 мың бас), түйенің 14 пайызы (44,8 мың бас), жылқының 10 пайызы (530,9 мың бас) және құс басының 5 пайызы (2260,2 мың бас) дәл осы Түркістан облысының еншісіне тиесілі. Сонымен қатар, елімізден шет елдерге экспортқа шығарылатын ірі қара мал етінің 80 пайызы, ал қой етінің 75 пайызы тек қана Түркістан облысының шаруалары тарапынан қамтамасыз етіледі. Тек осы жылдың алғашқы 5 айының ішінде өңірден халықаралық нарықтарға 4,2 мың тонна ірі қара мал еті мен 9,4 мың тонна сапалы қой еті табысты экспортталды. Қазіргі уақытта аймақта ет кластерін одан әрі тереңдету бағытында жалпы құны жоғары 8 жаңа инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Бұл заманауи жобалардың нәтижесінде өңірде жылына қосымша 18 мың тонна таза ет және 90 мың тонна өңделген дайын ет өнімдері өндірілмек.
Ауыл тұрғындарының әл-ауқатын арттыруға бағытталған «Ауыл аманаты» бірегей жобасы да өңірде сәтті нәтиже беруде. Осы бағдарлама бойынша 2023-2025 жылдар аралығында республикалық бюджеттен Түркістан облысына 30,2 млрд теңге көлемінде қомақты қаржы қаралған болатын. Ал ағымдағы жылы бағдарлама аясында бекітілген негізгі 7 даму бағыты бойынша жалпы саны 1 115 кәсіпкерлік жобаға республикалық бюджеттен 15,3 млрд теңге көлемінде төмен пайызды жеңілдетілген несие беру толық жоспарланып, іс жүзінде табысты орындалып жатыр.
